Trong lãnh đạo, khả năng kiểm soát cảm xúc và ngôn ngữ giao tiếp là yếu tố then chốt tạo nên sự thành công của người lãnh đạo. Cảm xúc có thể tác động mạnh mẽ đến quyết định, hành động và cách thức giao tiếp của một người. Khi đối mặt với tình huống căng thẳng, lãnh đạo cần phải giữ bình tĩnh và sử dụng ngôn ngữ thích hợp để duy trì một môi trường làm việc tích cực và hiệu quả.
Daniel Goleman (2015), chuyên gia về trí tuệ cảm xúc, nhấn mạnh rằng “trí tuệ cảm xúc là khả năng nhận biết, hiểu và điều chỉnh cảm xúc của bản thân và người khác”. Một lãnh đạo có trí tuệ cảm xúc cao sẽ biết kiểm soát cảm xúc của mình và ứng xử một cách hợp lý trong mọi tình huống. Điều này giúp họ duy trì sự bình tĩnh và tự tin trong giao tiếp, đồng thời tạo ra một không khí làm việc lành mạnh cho đội ngũ của mình. Hơn nữa, Goleman cũng chỉ ra rằng, “cảm xúc có thể truyền nhiễm,” vì vậy nếu lãnh đạo giữ được sự bình tĩnh và sự tích cực trong giao tiếp, nó sẽ lan tỏa và ảnh hưởng đến thái độ và hành vi của nhân viên.
Sự kiểm soát cảm xúc không chỉ quan trọng đối với lãnh đạo mà còn đối với các thành viên trong tổ chức. Theo nghiên cứu của Yukl (2016), trong những tình huống căng thẳng, ngôn ngữ giao tiếp của người lãnh đạo có thể làm thay đổi hoàn toàn không khí và hướng đi của cuộc đối thoại. Những lời nói thiếu kiềm chế, sắc thái tiêu cực hoặc phán xét sẽ dễ dàng tạo ra sự căng thẳng, xung đột và làm tổn thương các mối quan hệ trong tổ chức. Điều này đặc biệt nguy hiểm khi một lãnh đạo không chỉ dẫn dắt đội ngũ trong các dự án hay công việc mà còn phải làm gương về cách thức ứng xử và giải quyết vấn đề.
Để minh họa, trong môi trường làm việc của Tập đoàn Apple, Steve Jobs được biết đến là một người có khả năng kiểm soát cảm xúc tuyệt vời trong các cuộc họp căng thẳng. Mặc dù có những lúc quyết liệt và khắt khe trong yêu cầu, ông luôn duy trì sự kiên nhẫn và ngôn ngữ giao tiếp hướng đến giải pháp, thay vì chỉ trích hay lên án. Như Jobs từng nói: “Cách duy nhất để làm việc tuyệt vời là yêu những gì bạn làm” (Isaacson, 2015). Điều này thể hiện qua việc ông luôn truyền cảm hứng và định hướng đội ngũ Apple vào mục tiêu lớn lao, bất chấp những thách thức và căng thẳng trong công việc.
Khi lãnh đạo có thể kiểm soát cảm xúc và giao tiếp một cách hiệu quả, họ không chỉ xây dựng lòng tin mà còn tạo ra môi trường làm việc tích cực, nơi nhân viên cảm thấy được tôn trọng và có động lực làm việc. Theo Robbins và Judge (2019), một ngôn ngữ giao tiếp tích cực sẽ giúp lãnh đạo tạo dựng được sự tôn trọng từ cấp dưới và khuyến khích họ đóng góp vào sự phát triển chung của tổ chức.
Trong môi trường giáo dục, kiểm soát cảm xúc và ngôn ngữ giao tiếp của các nhà lãnh đạo cũng đóng vai trò cực kỳ quan trọng. Các hiệu trưởng và giảng viên trong các trường đại học danh tiếng như Harvard đã áp dụng các nguyên tắc kiểm soát cảm xúc trong giao tiếp với sinh viên và đồng nghiệp. Theo Schein (2018), một môi trường học tập hiệu quả không chỉ dựa vào kiến thức mà còn phụ thuộc vào khả năng lãnh đạo trong việc duy trì sự bình tĩnh và sử dụng ngôn ngữ tích cực để khuyến khích và hỗ trợ sinh viên.
Sự kiểm soát cảm xúc còn thể hiện trong khả năng lãnh đạo ứng xử với những tình huống khủng hoảng. Trong các tình huống này, lời nói và hành động của lãnh đạo có thể tác động đến tâm lý và hành vi của đội ngũ. Lãnh đạo cần phải sử dụng ngôn ngữ khích lệ, tích cực, và hướng về giải pháp, thay vì đổ lỗi hay chỉ trích. Điều này giúp duy trì tinh thần làm việc và tạo sự động viên trong đội ngũ, đặc biệt trong các tình huống khó khăn.
Một ví dụ đáng chú ý là trong giai đoạn đại dịch COVID-19, nhiều tổ chức và lãnh đạo doanh nghiệp đã phải đối mặt với những thách thức chưa từng có. Các nhà lãnh đạo, chẳng hạn như CEO của Microsoft, Satya Nadella, đã sử dụng ngôn ngữ tích cực để giao tiếp với nhân viên về tầm quan trọng của sự thay đổi và thích ứng. Nadella luôn nhấn mạnh rằng “mỗi thách thức là một cơ hội để học hỏi và phát triển” (Nadella, 2020). Ngôn ngữ tích cực này không chỉ giúp nhân viên cảm thấy an tâm mà còn củng cố niềm tin vào khả năng lãnh đạo trong việc vượt qua khủng hoảng.
Ngoài ra, các nghiên cứu cũng cho thấy rằng việc sử dụng ngôn ngữ tích cực trong lãnh đạo không chỉ có tác dụng về mặt cảm xúc mà còn giúp tăng cường hiệu quả công việc. Theo lý thuyết của Kotter (2015), khi lãnh đạo sử dụng ngôn ngữ tích cực và khích lệ, họ không chỉ giúp đội ngũ vượt qua khó khăn mà còn tạo ra sự kết nối mạnh mẽ hơn trong công việc, từ đó tăng hiệu quả công việc và sự sáng tạo.
Trích dẫn:
- Goleman, D. (2015). Emotional intelligence: Why it can matter more than IQ. Bantam.
- Isaacson, W. (2015). Steve Jobs. Simon & Schuster.
- Kotter, J. P. (2015). Leading change. Harvard Business Press.
- Robbins, S. P., & Judge, T. A. (2019). Organizational behavior (18th ed.). Pearson Education.
- Schein, E. H. (2018). Organizational culture and leadership (5th ed.). Wiley.
- Yukl, G. (2016). Leadership in organizations (8th ed.). Pearson.
